Khi nhắc đến Tết Nguyên Đán, nhiều du khách thường nghĩ ngay đến những nước Đông Á như Việt Nam, Trung Quốc hay Hàn Quốc. Tuy nhiên, Nhật Bản lại không tổ chức Tết Âm lịch (Lunar New Year) như các quốc gia này – và lý do bắt nguồn từ một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử nước Nhật.

Chuyển sang lịch Dương – bước ngoặt của lịch sử

Trước thế kỷ XIX, người Nhật cũng sử dụng hệ lịch âm-dương giống Trung Hoa, trong đó thời điểm giao năm mới được tính dựa theo chu kỳ trăng. Nhưng vào năm 1873, trong thời kỳ cải cách Minh Trị Duy tân, chính phủ Nhật quyết định từ bỏ Tết Nguyên Đán và chuyển sang đón Tết Dương lịch (1/1) theo lịch Gregory.

Việc thay đổi này không chỉ mang ý nghĩa về mặt thời gian mà còn là một phần trong chiến lược hiện đại hóa đất nước. Nhật Bản muốn đồng bộ hệ thống quản lý, hoạt động thương mại và quan hệ ngoại giao với các quốc gia phương Tây — điều không thể thực hiện hiệu quả nếu còn dùng lịch âm-dương với các tháng nhuận phức tạp.

Nhưng không phải là “từ bỏ” văn hóa năm mới

Mặc dù không còn tổ chức Tết Âm lịch, người Nhật vẫn giữ lại tinh thần đón năm mới — nhưng chuyển tất cả sang dịp Tết Dương lịch, gọi là Shōgatsu, và đây là kỳ nghỉ quan trọng nhất trong năm tại Nhật Bản.

Trong những ngày này:

• Người dân đi viếng đền chùa đầu năm (hatsumōde) để cầu sức khỏe và may mắn.

• Nhà cửa được dọn dẹp sạch sẽ, trang trí với kadomatsu (cây tre và thông) để đón thần năm mới.

• Truyền thống gửi thiệp chúc mừng năm mới (nengajō) và mừng tuổi trẻ em (otoshidama) vẫn được giữ gìn rộng rãi.

• Những món đặc trưng như osechi-ryōri (món ăn chúc phúc) hay toshikoshi soba (mì trường thọ) là phần không thể thiếu trong ngày đầu năm mới.

Di sản văn hóa vẫn còn đâu đó

Dù không phải là ngày lễ chính thức, dấu ấn của lịch Âm trong văn hóa Nhật vẫn tồn tại ở một số hình thức. Một số phong tục truyền thống như tên tháng theo lịch cũ, hệ 12 con giáp hay lễ hội nhỏ ở các khu Chinatown vẫn được người dân duy trì, nhất là trong cộng đồng người Hoa và người Hàn sống tại Nhật.

✨ Tóm lại, Nhật Bản không “bỏ Tết” một cách hoàn toàn mà là đã chuyển trọng tâm đón năm mới từ âm sang dương — gắn liền với bước đi hiện đại hóa quan trọng của quốc gia này — đồng thời vẫn giữ gìn nhiều giá trị văn hóa truyền thống trong dịp Shōgatsu.